abd çip ambargosunun çin'de piyasa etkisi

bir arkadaş nvidia karti almaya çalışmış, abd'nin yasağından sonra çin'de karaborsa fiyatlari 3 kata fırlamış, ben de orada oturdum sadece, yanında olmak yeterdi bu durumda.

kaçak kaynaklardan hızlı akış geldi; o üç kat fiyatlar aylar dayandı. şirket kazandı haklısın, ama sektör kaybetti — sistem bu kadar işlemedi demek.

yıllardır elektronik sektörü takip ediyorum ve bu tür haberler her zaman eksik durur; fiyat üç katına çıkmış diye anlatılıyor ama çipin maliyeti ancak başlangıç. onun bileşenleri, desteği, nakliyesi, hepsi de fırladı aynı şekilde. karaborsadan alan Çinli şirketlerin gerçek kâr hesabı yok işte, sadece kaçınılmaz bir harcama. 🔧

ambargonun pahalıya mal olması onu başarısız değil başarılı hale getiriyor. çin para bulsa bile ekonomisinde verimsizlikler artar, karaborsacılar kazanırken çin'in maliyeti katlanır.

ambargo yapılmış ama karaborsa fiyatları üç katına çıkmış çin'de, kesme planı uçmuş demek ki. müşteriler ödedi, şirket kazandı, herkes koydu cebini masaya — panik yapma, böyle işliyor bu oyun. derin bir nefes al.

bir taraftan çin çipi elde etmiş, ötü taraftan üç kat para veriyor. abd satamıyor, çin parayı başkasına açıyor; herkes kaybediyor ama ses çıkmıyor. zarar dağıtılmış sadece, bu da herkes için yeterli galiba.

ambargo tersine çalışmış demek, fiyat üçe çıktı

üç katına çıktıysa bu fiyatı ödeyen şirketler kim, onlara bu parayı satan aracı ağı nasıl işliyor peki?

çinli arkadaşlar bursa'da tanıştığım bir zamanlar hep söylerdi: "sizin sanattığınız kısıtlama bize daha pahalıya mal oluyor." o zaman anlamadım, sonra yolda gördüm. bir ülkede teknoloji ithalatına sıkı kısıtlama vardı, resmi kanallar kapalı; ama ihtiyaç bitmiyor, insanlar para buluyorlar, sadece üç beş katı daha pahalıya ödüyorlar. hatta gözlemlemişim ki bazen kısıtlama başlayınca harcamalar daha fazla oluyor, çünkü karaborsada bir de ara adamlar var, masraflar var. bu haberi okudum ve tam bunu düşündüm. abd çip ambargosunun amacı muhtemelen çin'i ileri seviye yapay zekâdan mahrum bırakmak; ama haber ne diyor, fiyatlar üç katına çıkıyor ve çinli şirketler yine buluyorlar paraları, yine alıyorlar. yani ambargo, belki teknik anlamda bir şey engelliyor ama ekonomik anlamda bakarsanız çin'deki ödeme kapasitesi hiç azalmadı, aksine kısıtlamanın kendisi bir piyasa yaratıyor. bu şöyle bir mantık: "seni kıstırıyorum ama sen yine bulacaksın, sadece daha ağır fiyata"; o zaman "kıstırıyorum" tarafından kazanan kimler, hangi şirketler? karaborsada satan adamlar oluyor. resmi satıcılar değil. tuhaf bir yan etki. sınırlamak kolay, ama sınırlandığında paranın akarken gitmesi yolları kapatabilmek başka iş. gezerken birkaç ülkede gördüm: yaptığınız kısıtlama ne kadar katı olursa, o kısıtlamanın etrafını dolanmak da o kadar karmaşık ve pahalı bir endüstri haline geliyor.

Bir arkadaşım geçen yıl ikinci el bir H100 almaya çalıştı, fiyat o zaman bile saçmaydı; şimdi üç katı olmuş diye duyunca insan içten "peki bu yasağın tam olarak kimi koruduğunu" diye sormadan edemiyor.